Cải cách từ bàn giấy đến tư duy!

Các doanh nghiệp trong nước cùng các nhà đầu tư nước ngoài hiện còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc kinh doanh, đầu tư do các thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, chồng chéo, ...

Sản xuất hàng dệt may xuất khẩu tại Công ty TNHH Minh Trí Thái Bình, tại Khu công nghiệp Nguyễn Đức Cảnh(Thái Bình). Ảnh: Danh Lam – TTXVN

Trong số những ngành, lĩnh vực quản lý Nhà nước có nhiều cọ xát với doanh nghiệp, hải quan được ghi nhận đã có những nỗ lực mạnh mẽ trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại cho doanh nghiệp thực thi các quy định pháp luật về xuất, nhập khẩu hàng hóa; đồng thời, phối hợp với các cơ quan quản lý chuyên ngành rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa qua các cảng, cửa khẩu.

Nhận định về tình hình chung của các doanh nghiệp hiện nay, ông Đinh Ngọc Thắng, Phó Cục trưởng, Cục Hải quan Tp. Hồ Chí Minh cho rằng, các doanh nghiệp trong nước cùng các nhà đầu tư nước ngoài hiện còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc kinh doanh, đầu tư do các thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, chồng chéo, gây tốn kém thời gian và chi phí, khiến họ lỡ mất nhiều cơ hội và thời cơ kinh doanh, đầu tư.

Tuy về cơ bản, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước về nhiều lĩnh vực, nhưng do số lượng văn bản quá nhiều, lại thường xuyên thay đổi và khó thực thi nên phần đông doanh nghiệp chưa có điều kiện tiếp cận một cách đầy đủ hoặc chưa nắm vững để thực hiện cho đúng.

Thêm nữa, việc phối hợp giữa các bộ ngành, chính quyền các cấp trong điều hành, giải quyết công việc còn thiếu đồng bộ, thiếu tập trung thống nhất; trình độ chuyên môn, năng lực của một số cán bộ, công chức Nhà nước còn hạn chế nhất định gây cản trở và khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.

Vì thế, để tạo môi trường thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp, yêu cầu đổi mới ngành hải quan; tích cực cải cách, hiện đại hóa quy trình, quy định về thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra giám sát hải quan… luôn được đặt ra không chỉ đối với ngành, với mỗi cấp ở từng địa phương, mà kể cả đối với từng cá nhân, cán bộ công chức trong ngành hải quan, ông Đinh Ngọc Thắng nhấn mạnh.

Đổi mới đầu tiên có thể kể tới là việc triển khai thực hiện thủ tục hải quan điện tử cho tất cả các loại hình hàng hóa xuất nhập khẩu. Hiện ngành đã đạt 99%, tương đương cấp độ 4 - cấp độ cao nhất trong thủ tục hành chính công điện tử.

Quản lý hải quan đối với một số loại hình như gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất… cũng được cải tiến quy trình theo hướng đơn giản, thuận lợi.

Hoạt động soi chiếu trước hàng hóa trong quá trình xếp dỡ tại cảng biển cũng được chú trọng nhằm rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp.

Tiếp đó là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin sâu, rộng trong hoạt động hải quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý như tiếp nhận và triển khai Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS; nâng cấp và hoàn thiện các hệ thống công nghệ thông tin vệ tinh hiện có như quản lý rủi ro, thông tin vi phạm, quản lý kế toán thuế... để thực hiện thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; phương tiện vận tải xuất nhập cảnh...

Điểm đáng nói là việc triển khai thành công Cổng thông tin một cửa quốc gia trong thủ tục khai xuất cảnh, nhập cảnh tàu biển E-manifest.

Từ khi triển khai đến nay, tại Tp.Hồ Chí Minh đã có 52 hãng tàu, 489 đại lý hãng tàu đăng ký tham gia thực hiện thủ tục điện tử cho tàu biển trên hệ thống này.

Đây được coi là bước đột phá nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân và doanh nghiệp mọi lúc, mọi nơi.

Theo đó, các bộ thủ tục hành chính, văn bản quy định trong lĩnh vực hải quan được đăng tải công khai minh bạch, đầy đủ, kịp thời cung cấp cho các doanh nghiệp và các đối tượng có liên quan biết, thực hiện.

Cùng với đó là việc tham gia xây dựng và phối hợp với các bộ, ngành để triển khai Hệ thống thông tin một cửa quốc gia về xử lý các thủ tục hành chính; kết nối Hệ thống thông tin một cửa quốc gia với Hệ thống thông tin của các nước thành viên ASEAN để trao đổi thông tin được thỏa thuận theo Hiệp định ASEAN….

Từ thực tiễn hoạt động của địa phương, ông Nguyễn Thanh Long, Phó Trưởng phòng Giám sát quản lý, Cục Hải quan Tp. Hồ Chí Minh,cho biết, để giúp các doanh nghiệp hiểu rõ, nắm vững và thực hiện đúng các quy định pháp luật về hải quan; kịp thời giúp họ tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; cũng như tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động, ngành hải quan và Cục Hải quan Tp.Hồ Chí Minh đã tích cực tuyên truyền, phổ biến, công khai các văn bản tới doanh nghiệp. Việc này giúp giải đáp vướng mắc của doanh nghiệp về thủ tục hải quan, chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua nhiều hình thức.

Ngoài ra, mỗi chi cục đều bố trí bàn hướng dẫn, giải đáp trực tiếp các vướng mắc tại nơi làm thủ tục; trả lời các câu hỏi của doanh nghiệp và người dân trên trang thông tin điện tử của Cục Hải quan thành phố hoặc Trang thông tin điện tử của chính quyền thành phố.

Đồng thời công khai số điện thoại của cán bộ lãnh đạo cục, chi cục, các phòng ban và đường dây nóng để kịp thời tiếp nhận thông tin phản ánh, giải đáp hướng dẫn thủ tục hải quan cho người dân và doanh nghiệp.

Ngoài việc tổ chức tập huấn, Cục Hải quan Tp Hồ Chí Minh còn phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư, Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Tp.Hồ Chí Minh, các hiệp hội doanh nghiệp trong, ngoài nước hay các tổng lãnh sự quán các nước để tuyên truyền, phổ biến các quy định mới về thủ tục hải quan cho khoảng 3.000 doanh nghiệp, với hơn 5.000 lượt người tham dự; giải đáp hơn 350 câu hỏi, vấn đề vướng mắc.

Chưa kể tổ chức nhiều hội nghị tham vấn chuyên đề có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và lợi ích của doanh nghiệp nhằm xây dựng, thúc đẩy mối quan hệ đối tác hải quan - doanh nghiệp.

Đơn vị cũng đã tổ chức 20 hội nghị đối thoại doanh nghiệp cấp cục, cấp chi cục theo chế độ định kỳ hoặc đột xuất, với hơn 1.000 doanh nghiệp tham dự; đồng thời, tham gia nhiều hội nghị đối thoại trực tuyến, tham gia hệ thống đối thoại của chính quyền Tp. Hồ Chí Minh để trả lời giải đáp các vướng mắc về thủ tục hải quan cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân…

Tại mỗi chi cục đều thành lập các tổ hướng dẫn thủ tục, giải quyết vướng mắc và khiếu nại; bố trí cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn hướng dẫn, giải đáp trực tiếp các vướng mắc của các doanh nghiệp tại các địa điểm làm thủ tục hải quan.

Nhận định về những chuyển biến tích cực của ngành hải quan, ông Nguyễn Tương, Phó Tổng thư ký, Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam cho rằng, với quyết tâm cao của các bộ, ngành nên nhiều thủ tục hành chính đã được cải cách, rút gọn và đơn giản hóa.

Tuy nhiên, theo ông Tương, trong số những thủ tục kiểm tra chuyên ngành của một số mặt hàng có liên quan tới hoạt động kiểm tra hải quan, do hạn chế và thiếu những thiết bị, máy móc chuyên dụng dẫn tới không thể tiến hành kiểm tra chuyên ngành ngay tại cửa khẩu, mà phải đưa vào nội địa. Điều đó dẫn tới tốn kém chi phí, thời gian vận chuyển của doanh nghiệp.

Hay như việc thay đổi phương pháp kiểm tra, nên chuyển việc kiểm tra ở khâu thông quan sang khâu hậu thông quan và để doanh nghiệp tự khai báo, chịu trách nhiệm. Cách này cũng có thể giúp giảm phiền hà cho doanh nghiệp, ông Tương kiến nghị.