Đạo diễn Việt Tú: ‘Tôi toàn làm thứ quái đản!’

“Ý tưởng làm một show diễn kiểu như thế đã xuất hiện trong đầu tôi cách đây vài năm, nhất là sau kỳ Olympic Bắc Kinh 2008 mà Trương Nghệ Mưu dàn dựng” - đạo diễn Việt Tú.

ảnh minh họa

Đêm trăng rằm đầu tháng mới đây, tại Sài Sơn, chùa Thầy (Hà Nội), đạo diễn Việt Tú trình làng một tác phẩm ấn tượng mang tênThủa ấy xứ Đoàivới sự tham gia của 140 nông dân trong vùng.

 Đạo diễn Việt Tú - MC Diễm Quỳnh đặt chân tới Moscow

XEM VIDEO CLIP: SsfqL8_SSb4

Cảm hứng từ Trương Nghệ Mưu

. Phóng viên:Thủa ấy xứ Đoàiquả thật là một tác phẩm đặc biệt, kể cả tính đồ sộ lẫn nghệ thuật, từ đâu anh có ý tưởng làm ra sản phẩm này?

+ Đạo diễnViệt Tú: Đó là một câu chuyện khá dài kỳ. Ý tưởng làm một show diễn kiểu như thế đã xuất hiện trong đầu tôi cách đây vài năm, nhất là sau kỳ Olympic Bắc Kinh 2008 mà Trương Nghệ Mưu dàn dựng. Tôi thấy tại sao cùng là chất liệu dân tộc mà từ ông Trương Nghệ Mưu cho tới Lý An đều làm ra những tác phẩm rất đẹp và gây sốc về thị giác. Nhưng đó gần như là một thứ gì lờ mờ thôi. Sau đó, tôi có một thời gian đi về hướng Tây chán chê mê mỏi từ New York cho tới các đô thị, trung tâm văn hóa lớn thì thấy nó không còn mới lạ và thách thức với mình về mặt sáng tạo. Thế nên có thời điểm tôi quyết định đi về hướng Đông, đến những nước như Nepal, Butan, Trung Quốc… và phát hiện ra các nước này họ đi trước mình một bước về việc làm các chương trình văn hóa rất lớn để quảng bá hình ảnh đất nước. Từ đó tôi tự đặt câu hỏi nước mình cảnh đẹp, văn hóa bề dày mà tại sao mình không làm được gì?

. Từ trăn trở đó cho tới khi anh quyết định làmThủa ấy xứ Đoàilà gì, kiểu có một động lực nào đó mà không làm không được?

+ Đó là khi tôi được ông Đào Hồng Tuyển, Chủ tịch Tập đoàn Tuần Châu, chỉ cho một mảnh đất và ra một đề bài, rằng hãy làm cái gì trên mảnh đất đó. Nhận xong đề bài, tôi đã đi đi lại lại và thấy sau lưng mình là ruộng lúa, trước mặt là đỉnh núi. Tôi xin một tuần để trả lời. Tiếp đó tôi lại đi lang thang ba hôm trong chùa Thầy, nghiên cứu toàn bộ văn hóa của vùng đất và nghĩ rằng câu chuyện trình diễn thực cảnh là hợp nhất. Thực ra kiểu như thế này không phải chưa có ai làm nhưng tôi toàn làm thứ quái đản.

. Nhưng tại sao anh lại nghĩ đến làm một cái gì đó liên quan đến rối nước mà không phải một thứ khác?

+ Tôi là con nhà nòi rối nước. Từ bé tôi đã theo mẹ lang thang khắp vùng đồng bằng Bắc bộ để gặp gỡ các cụ nghệ nhân rối, chèo, tuồng… Tính dân tộc ngấm vào máu một cách tự nhiên, sau này nó pha trộn với đời sống của một người có nhiều năm học tập ở nước ngoài để tạo ra phong cách “modern traditional” đang được sử dụng trong các tác phẩm của tôi.

Bên cạnh đó, Sài Sơn, chùa Thầy là quê hương đức tổ nghề rối nước - thánh tổ Từ Đạo Hạnh, một trong tứ bất tử hiển linh. Việc lấy rối nước làm cảm hứng là đương nhiên nhưng sử dụng rối nước như thế nào để giải bài toán xử lý không gian lại là thách thức lớn.

Đến từng nhà van lạy nông dân tham gia

. Một trong những điểm đặc biệt trong chương trình này chính là sự tham gia của 140 nông dân trong vùng. Chắc để hướng dẫn được họ không phải là điều đơn giản?

+ Thời điểm đó tôi có lúc nghĩ mình bị thần kinh mất. Người ta hoàn toàn là một tờ giấy trắng trong cả cuộc sống lẫn kỹ năng diễn xuất. Bạn cứ thử tưởng tượng nóng 45 độ C mà nhốt nhau vào một cái nhà toàn hơi người. Đó là hội trường chơi thể thao của Trường Tiểu học Sài Sơn. Rồi có những cụ phụ lão, tôi phải đến từng nhà một van lạy để các cụ tham gia. Cũng có người bảo hay chọn người trẻ rồi dán râu vào nhưng tôi không đồng ý, phải có các cụ thì mới có sự xúc động thật sự. Mà chưa hết đâu, quá trình tập tôi còn thường xuyên bị “rớt” mất diễn viên, mà toàn diễn viên chính.

. Chắc họ không chịu được vất vả hoặc tập mãi không được?

+ Toàn lý do rất đặc biệt. Có một em thì xin thôi để lên phố làm nghề cắt tóc, gội đầu. Một anh hơn 50 tuổi đi theo vợ ra nước ngoài lập nghiệp, một bà thì trót có bầu…

. Tôi nhớ nhất hình ảnh đàn vịt xuất hiện trong vở diễn, đó là quy định từ đầu của anh hay là chỉ phát sinh trong quá trình thực hiện?

+ Đó thật ra là chiêu trò. Tôi chẳng phải cao siêu nhưng thấy cái gì hay thì cho vào. Vùng này có rất nhiều vịt, mà sân khấu tự nhiên có đàn vịt thì rất bất ngờ, lại rất đồng quê. Mà có chi tiết này rất đặc biệt, trong số những diễn viên nông dân, tôi chọn một bà vào vai người chăn vịt. Chả hiểu thế nào chọn đúng một bà có nghề chăn vịt, mà lại có hai đời chăn vịt nữa chứ.

. Xin cám ơn anh.

Làm tất cả để người xem choáng ngợp

Với khái niệm sân khấu thực cảnh, tức lấy bối cảnh thiên nhiên xung quanh làm một phần của sân khấu trình diễn,Thủa ấy xứ Đoàiđược đạo diễn Việt Tú dàn dựng trong một quần thể rộng 1,75 ha, bao quanh sân khấu mặt nước rộng 3.000 m2là những rặng tre. Từ khán đài với sức chứa 2.000 người, nhìn xuống là sân khấu mênh mông, nhìn ngang tầm mắt là ngọn núi Sài. Sân khấu chính được kết hợp với các thiết kế như ngôi nhà đình nặng hàng tấn, dài 20 m, di chuyển bằng đường ray, chạy ra sau rặng tre. Từ 10 m sâu dưới đáy long trì, thủy đình nguyên bản nặng gần 10 tấn dần nhô lên mặt nước mênh mông. Phía trên là đỉnh núi Thầy cao trăm mét được tỏa sáng lung linh bằng vô số ngọn đèn. Tất cả tạo nên một sân khấu đặc biệt làm người xem choáng ngợp.