Gian nan tăng vốn ngân hàng

Mặc dù cổ phiếu của ngân hàng có xu hướng tăng trở lại nhưng với một ngành có cổ tức thấp, động lực để cổ đông và các nhà đầu tư có thể bỏ tiền ra mua cổ phiếu phát hành thêm cũng là điều không chắc chắn.

ảnh minh họa

Với Techcombank và lịch sử nhiều năm liền không trả cổ tức, cổ đông của ngân hàng này có lẽ sẽ phải cân nhắc rất kỹ quyết định có tiếp tục bỏ vốn vào đợt phát hành 500 triệu cổ phần sắp tới hay không.

Bài 1: Cuộc chiến tăng vốn của các ngân hàng

Trong khi ở chiều hướng khác, các ngân hàng có vốn đầu tư của Nhà nước đang rơi vào thế tiến thoái lương nan. Chọn phương án tăng vốn thông qua phát hành cho cổ đông hiện hữu như trường hợp Techcombank là điều gần như không thể đối với các ngân hàng quốc doanh trong bối cảnh ngân sách khó khăn – việc Nhà nước góp thêm hàng nghìn tỷ vào ngân hàng gần như là bất khả thi. Phương án được đa phần các ngân hàng trong nhóm này lựa chọn là phát hành riêng lẻ cho cổ đông chiến lược.
Tuy nhiên, câu chuyện của Vietcombank khi kế hoạch phát hành cho GIC gặp vướng mắc về vấn đề giá bộc lộ những điểm hạn chế của phương án này.
Bên cạnh đó, yêu cầu trả cổ tức bằng tiền mặt cũng là cản trở để các ngân hàng TMCP Nhà nước có thể tăng vốn bằng cách trả cổ tức bằng cổ phiếu. Cuối năm 2016, VietinBank và BIDV đã phải thay đổi phương án chi trả cổ tức theo kiến nghị của cổ đông Nhà nước, vốn trước đó đã thông qua quyết định chi trả bằng cổ phiếu để tăng vốn.
Cũng bởi điều này mà khả năng cạnh tranh của BIDV và VietinBank với các ngân hàng thương mại ngoài quốc doanh bị ảnh hưởng, khi các chỉ số đánh giá mức độ an toàn vốn đang tiệm cận ngưỡng rủi ro.
Đơn cử như tại BIDV, theo báo cáo phân tích của CTCK Bản Việt (VCSC) mới đây, nợ thứ cấp hiện hữu ước tính chiếm 48% vốn cấp 1 (mức tối đa cho phép là 50%). CTCK này cho rằng BIDV đang hoạt động với tỷ lệ vốn thấp, nhưng không có nhiều phương án khả thi nào để tăng vốn.
Với nguồn vốn thấp, VCSC cũng dự báo tăng trưởng cho vay của ngân hàng này chỉ đạt lần lượt 13% và 9% trong năm 2017 và 2018, chỉ bằng chưa tới một nửa so với nhiều ngân hàng khác. BID cũng có kế hoạch pha loãng tỷ lệ sở hữu nhà nước từ 95% hiện tại còn 65% trong vòng 2 năm tới thông qua phát hành cổ phiếu mới cho nhà đầu tư, tuy nhiên tiến độ thực hiện chưa có thông tin rõ ràng.
Áp lực sinh lời và cổ tức cho các năm tới
Nhiều năm gần đây, vấn đề cổ tức đã trở thành đề tài nóng của ngành ngân hàng mỗi mùa ĐHĐCĐ thường niên. Với áp lực tăng vốn lớn của hầu hết các ngân hàng trong năm nay, cho dù đề ra kế hoạch kinh doanh tăng mạnh nhưng áp lực sinh lời và cổ tức những năm tới là điều đáng bàn.
Chẳng hạn VIB có kế hoạch tăng vốn thêm 40% nhưng kế hoạch lợi nhuận trước thuế chỉ tăng gần 7% so với thực hiện năm 2016, đạt 750 tỷ đồng. Bản thân kế hoạch này cũng bộc lộ sự không chắc chắn khi Tổng giám đốc Hàn Ngọc Vũ cho biết, kế hoạch lợi nhuận đề ra dựa trên tăng trưởng tín dụng 32%, trong khi hạn mức hiện giờ mới là 16% và VIB chưa chắc chắn có được tăng hạn mức hay không.
Khi quy mô tăng vốn gấp gần 6 lần kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận, trong khi quỹ thặng dư vốn đã được vét sạch để tăng vốn, áp lực lên EPS và cổ tức năm sau của ngân hàng là rất lớn. Chưa kể cổ phiếu VIB cũng chỉ mới được giao dịch trên UPCOM với thị giá quanh ngưỡng 2x, yếu tố pha loãng có thể tác động không tích cực đến giá cổ phiếu.

Hay như Techcombank, kế hoạch lợi nhuận được ngân hàng này đề ra cũng chỉ tăng bằng một nửa so với tốc độ tăng vốn điều lệ. Theo tính toán, nếu VIB có thể đạt được kế hoạch kinh doanh và tăng vốn như đã đề ra, EPS cuối năm của ngân hàng này có thể sẽ giảm gần 20% do chênh lệch giữa mức độ tăng của hai khoản mục nói trên.
Tương tự, BIDV, Vietcombank hay thậm chí cả VPBank cũng là những cái tên có kế hoạch kinh doanh chỉ tương đương hoặc thấp hơn kế hoạch tăng vốn.
Với những vấn đề như vậy, câu chuyện tăng vốn cùng những kế hoạch tham vọng của hệ thống ngân hàng trong năm nay sẽ cần thời gian để kiểm chứng. Đồng thời, dù hiệu quả từ những đồng vốn này vẫn được ban lãnh đạo các ngân hàng cam kết, thành quả thực sự dành cho các cổ đông vẫn là câu hỏi chưa thể giải đáp. Đặc biệt khi cổ đông ngành ngân hàng trong nhiều năm gần đây vẫn được xem là những nhà đầu tư chịu nhiều “uất ức” nhất.